Ból kolana – przyczyny urazowe, zwyrodnieniowe i zapalne

Ból kolana to jedna z najczęstszych dolegliwości narządu ruchu, dotykająca zarówno sportowców, jak i osoby starsze. Najczęściej wynika z urazów mechanicznych, choroby zwyrodnieniowej lub przeciążeń, ale może być także objawem chorób zapalnych, takich jak reumatoidalne zapalenie stawów czy dna moczanowa.

• Najczęstsze są urazy mechaniczne kolana
• Uszkodzenie łąkotki i zerwanie ACL powodują niestabilność
• Choroba zwyrodnieniowa dominuje po 50. roku życia
• Nadwaga istotnie zwiększa obciążenie stawu
• Rehabilitacja i wzmacnianie mięśnia czworogłowego są kluczowe

Zobacz też: Ból biodra – najczęstsze przyczyny zwyrodnieniowe, zapalne i neurologiczne

Czy urazy mechaniczne są najczęstszą przyczyną bólu kolana?

Ból kolana bardzo często wynika z urazów mechanicznych.

Do najczęstszych należą skręcenie kolana, zwichnięcie oraz uszkodzenie łąkotki. Uszkodzenie łąkotki objawia się bólem, blokowaniem stawu i obrzękiem stawu kolanowego.

Zerwanie więzadła krzyżowego przedniego (ACL) prowadzi do uczucia niestabilności i „uciekania” kolana, szczególnie podczas zmiany kierunku ruchu.

Czy choroba zwyrodnieniowa stawu kolanowego powoduje przewlekły ból?

Ból kolana u osób starszych najczęściej związany jest z chorobą zwyrodnieniową stawu kolanowego.

Proces degeneracyjny chrząstki prowadzi do sztywności, bólu przy obciążeniu oraz ograniczenia ruchomości. Objawy nasilają się podczas chodzenia po schodach i wstawania.

Czynnikiem ryzyka jest nadwaga – każde dodatkowe 5 kg masy ciała istotnie zwiększa obciążenie kolana podczas chodzenia.

Czy choroby zapalne i metaboliczne mogą powodować ból kolana?

Ból kolana może być objawem reumatoidalnego zapalenia stawów (RZS) – choroby autoimmunologicznej prowadzącej do przewlekłego zapalenia błony maziowej.

Dna moczanowa powoduje nagłe, bardzo silne napady bólu z towarzyszącym obrzękiem i zaczerwienieniem.

Torbiel Bakera to nagromadzenie płynu w dole podkolanowym, często współistniejące z chorobą zwyrodnieniową lub zapalną.

Czy przeciążenia i chondromalacja rzepki są częste u osób aktywnych?

U osób młodych i aktywnych ból kolana często wiąże się z przeciążeniem struktur okołostawowych.

Zapalenie ścięgien oraz tzw. kolano biegacza (zespół bólu przedniego przedziału kolana) wynikają z nadmiernego obciążenia.

Chondromalacja rzepki polega na zmiękczeniu i uszkodzeniu chrząstki rzepki, powodując ból przy schodzeniu po schodach i długim siedzeniu.

Jak wygląda leczenie i rehabilitacja?

Ból kolana w wielu przypadkach można leczyć zachowawczo.

Podstawą jest rehabilitacja obejmująca wzmacnianie mięśnia czworogłowego uda, który stabilizuje staw kolanowy.

W ostrych urazach pomocne są:

• Zimne okłady
• Uniesienie kończyny
• Czasowe odciążenie
• Orteza kolana

W leczeniu bólu stosuje się również niesteroidowe leki przeciwzapalne zgodnie z zaleceniami lekarza.

Redukcja masy ciała znacząco zmniejsza obciążenie stawu i poprawia rokowanie.

Q&A

Czy każdy obrzęk kolana wymaga wizyty u lekarza?
Tak, szczególnie jeśli towarzyszy mu uraz lub silny ból.

Czy zerwanie ACL zawsze wymaga operacji?
Nie zawsze, decyzja zależy od wieku, aktywności i stopnia niestabilności.

Czy ćwiczenia pomagają w zwyrodnieniu?
Tak, odpowiednio dobrane ćwiczenia zmniejszają ból i poprawiają funkcję.

Kiedy wykonać badania obrazowe?
W przypadku urazu, blokowania stawu lub utrzymującego się bólu.

Źródła:

1. Hunter DJ, Bierma-Zeinstra S. Osteoarthritis. Lancet.
2. AAOS Clinical Practice Guidelines. Management of knee osteoarthritis.
3. McAlindon TE et al. OARSI guidelines for knee osteoarthritis.
4. Firestein GS et al. Rheumatoid arthritis.
5. Arendt EA et al. Patellofemoral pain syndrome.