Osteoporoza – przyczyny, diagnostyka i zapobieganie złamaniom

Osteoporoza to choroba metaboliczna kości prowadząca do zmniejszenia ich gęstości i zwiększonego ryzyka złamań. Najczęściej rozwija się po menopauzie w wyniku spadku estrogenów, ale dotyczy także mężczyzn w starszym wieku. Kluczowe znaczenie ma wczesna diagnostyka i profilaktyka.

• Największe ryzyko występuje po menopauzie i po 50. roku życia
• Choroba długo przebiega bezobjawowo
• Najgroźniejsze są złamania szyjki kości udowej i kręgów
• Densytometria jest podstawowym badaniem diagnostycznym
• Leczenie obejmuje suplementację i bisfosfoniany

Zobacz też: Osłabienie mięśni – przyczyny neurologiczne, hormonalne i metaboliczne

Czy menopauza i spadek estrogenów zwiększają ryzyko osteoporozy?

Osteoporoza u kobiet najczęściej rozwija się po menopauzie w wyniku niedoboru estrogenów.

Estrogeny hamują resorpcję kości przez osteoklasty. Ich spadek prowadzi do przewagi procesów degradacji nad odbudową tkanki kostnej. Utrata masy kostnej jest szczególnie szybka w pierwszych latach po menopauzie.

Ryzyko zwiększa się wraz z wiekiem powyżej 50 lat, niską aktywnością fizyczną oraz uwarunkowaniami genetycznymi.

Jakie są najczęstsze powikłania osteoporozy?

Osteoporoza prowadzi do złamań niskoenergetycznych, które powstają nawet przy niewielkim urazie.

Najpoważniejszym powikłaniem jest złamanie szyjki kości udowej, które wiąże się z wysoką śmiertelnością i utratą samodzielności.

Złamanie kręgosłupa może powodować przewlekły ból kręgosłupa, obniżenie wzrostu oraz deformację sylwetki. Częste jest również złamanie nadgarstka jako pierwszy objaw choroby.

Jak wygląda diagnostyka osteoporozy?

Osteoporoza rozpoznawana jest na podstawie densytometrii, czyli badania gęstości mineralnej kości (DXA).

Wynik podawany jest w postaci wskaźnika T-score. Wartość poniżej -2,5 potwierdza rozpoznanie choroby.

Dodatkowo ocenia się czynniki ryzyka, takie jak palenie tytoniu, nadużywanie alkoholu czy przewlekłe choroby współistniejące.

Jakie są metody leczenia i profilaktyki?

Osteoporoza wymaga leczenia farmakologicznego i modyfikacji stylu życia.

Podstawą profilaktyki jest odpowiednia podaż wapnia i witaminy D3, które wspierają mineralizację kości.

W leczeniu farmakologicznym stosuje się bisfosfoniany, które hamują resorpcję kostną i zmniejszają ryzyko złamań.

Do działań niefarmakologicznych należą:

• Ćwiczenia obciążeniowe
• Regularna aktywność fizyczna
• Zaprzestanie palenia tytoniu
• Ograniczenie spożycia alkoholu

Q&A

Czy osteoporoza boli?
Sama choroba zwykle nie daje objawów, ból pojawia się dopiero przy złamaniach.

Kiedy wykonać densytometrię?
U kobiet po menopauzie oraz u osób z czynnikami ryzyka.

Czy mężczyźni chorują na osteoporozę?
Tak, choć rzadziej niż kobiety.

Czy suplementacja wystarczy?
W zaawansowanej chorobie konieczne jest leczenie farmakologiczne.

Źródła:

1. Kanis JA et al. European guidance for the diagnosis and management of osteoporosis.
2. Cosman F et al. Clinician’s Guide to Prevention and Treatment of Osteoporosis.
3. Eastell R et al. Management of postmenopausal osteoporosis. Lancet.
4. WHO Scientific Group. Assessment of osteoporosis at the primary health care level.
5. NICE Guidelines. Osteoporosis: assessing the risk of fragility fracture.