Drżenie rąk – przyczyny neurologiczne, metaboliczne i stresowe

Drżenie rąk to mimowolne, rytmiczne ruchy kończyn górnych, które mogą mieć charakter łagodny (np. drżenie samoistne), ale także być objawem chorób neurologicznych lub zaburzeń metabolicznych. Kluczowe znaczenie ma określenie typu drżenia i objawów towarzyszących.

• Najczęstsze przyczyny to drżenie samoistne i choroba Parkinsona
• Stres i nadmiar adrenaliny nasilają objawy
• Zaburzenia hormonalne (nadczynność tarczycy) mogą wywoływać drżenie
• Hipoglikemia i niedobory elektrolitów wpływają na układ nerwowy
• Diagnostyka obejmuje badania laboratoryjne i obrazowe

Zobacz też: Zaburzenia pamięci – przyczyny neurologiczne, metaboliczne i psychiczne

Czy choroba Parkinsona jest najgroźniejszą przyczyną drżenia rąk?

Drżenie rąk często kojarzone jest z chorobą Parkinsona.

W tej chorobie występuje charakterystyczne drżenie spoczynkowe, nasilające się w stanie relaksu i zmniejszające podczas wykonywania ruchu. Towarzyszą mu sztywność mięśni i spowolnienie ruchowe.

Inną częstą przyczyną jest drżenie samoistne – zwykle rodzinne, pojawiające się podczas wykonywania czynności (np. pisania). Nie jest ono związane z uszkodzeniem struktur dopaminergicznych jak w chorobie Parkinsona.

Czy zaburzenia hormonalne i metaboliczne wywołują drżenie?

Drżenie rąk może być objawem nadczynności tarczycy.

Nadmiar hormonów tarczycy zwiększa aktywność układu współczulnego, powodując drobnofaliste drżenie dłoni.

Hipoglikemia (spadek poziomu glukozy we krwi) również prowadzi do nadmiernej aktywacji układu adrenergicznego i wzrostu poziomu adrenaliny, co objawia się drżeniem, potliwością i kołataniem serca.

Niedobór magnezu, potasu, wapnia oraz witamin z grupy B zaburza przewodnictwo nerwowo-mięśniowe i może sprzyjać drżeniom.

Czy stres i styl życia mają znaczenie?

Drżenie rąk często nasila się w sytuacjach stresowych.

Wzrost poziomu adrenaliny zwiększa pobudliwość mięśni. Brak snu dodatkowo pogarsza kontrolę motoryczną.

Kofeina może potęgować drżenie poprzez pobudzenie ośrodkowego układu nerwowego. Alkohol w niewielkich ilościach czasem przejściowo zmniejsza drżenie samoistne, ale jego nadużywanie prowadzi do uszkodzenia układu nerwowego i nasilenia objawów.

Czy inne choroby neurologiczne powodują drżenie?

Drżenie rąk może występować w przebiegu stwardnienia rozsianego (SM) oraz dystonii.

W SM drżenie często ma charakter zamiarowy i nasila się podczas wykonywania ruchu.

W diagnostyce stosuje się:

• Rezonans magnetyczny (MRI) mózgu
• EEG w różnicowaniu napadów drgawkowych
• Badania laboratoryjne w kierunku zaburzeń metabolicznych

Jak wygląda leczenie?

Postępowanie zależy od przyczyny.

W drżeniu samoistnym stosuje się leczenie farmakologiczne zmniejszające amplitudę drżeń. W chorobie Parkinsona leczenie obejmuje preparaty wpływające na układ dopaminergiczny.

W przypadku zaburzeń metabolicznych kluczowe jest wyrównanie niedoborów i stabilizacja poziomu glukozy.

Modyfikacja stylu życia obejmuje:

• Ograniczenie kofeiny
• Redukcję stresu
• Regularny sen
• Uzupełnianie niedoborów elektrolitów

Q&A

Czy każde drżenie oznacza chorobę Parkinsona?
Nie, najczęstszą przyczyną jest drżenie samoistne lub stres.

Czy drżenie może być odwracalne?
Tak, jeśli wynika z hipoglikemii, niedoborów lub nadczynności tarczycy.

Kiedy zgłosić się do lekarza?
Gdy drżenie narasta, towarzyszy mu sztywność, zaburzenia mowy lub równowagi.

Czy kofeina nasila objawy?
Tak, może zwiększać intensywność drżenia.

Źródła:

1. Deuschl G et al. The treatment of tremor. Lancet Neurology.
2. Jankovic J. Parkinson’s disease: clinical features and diagnosis.
3. NICE Guidelines. Parkinson’s disease in adults.
4. American Thyroid Association Guidelines. Hyperthyroidism management.
5. Hauser RA et al. Essential tremor review.